ترجمه و توضیح سوره انسان ۳۱ – ۲۲

 إِنَّ هَـٰذَا کَانَ لَکُمْ جَزَاءً وَکَانَ سَعْیُکُم مَّشْکُورً‌ا ﴿٢٢﴾

این بهشت به حقیقت پاداش اعمال شماست و سعی وتلاش شما مورد قدردانی است (٢٢)

مبادا کسی تصور کند که این مواهب و پاداش های عظیم را بی حساب می دهند اینها همه پاداش مجاهدت ها و خودسازی ها و چشم پوشی از گناه است. و قابل توجه این که این نعمتی است مافوق همه نعمت ها که ، خدا از انسان تشکر کند.

إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَیْکَ الْقُرْ‌آنَ تَنزِیلًا ﴿٢٣﴾

مسلما ما قرآن را برتو نازل کردیم (٢٣)

خداوند در این آیه با سه تأکید پی در پی مسلم می سازد که اگر قرآن به تدریج نازل شده، احتمال مداخله ی شیطان و هواهای نفسانی درآن نمی رود، چون نازل کننده آن خدای تعالی است.

فَاصْبِرْ‌ لِحُکْمِ رَ‌بِّکَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِمًا أَوْ کَفُورً‌ا ﴿٢۴﴾

پس بر اطاعت حکم پروردگارت شکیبا باش و از مردم بدکار و کفرپیشه اطاعت مکن(٢۴)

حال که معلوم شد نازل کننده قرآن خداست و احکام آن، احکام پروردگار است پس برتو واجب است که در برابر احکام قرآن و تبلیغ و اجرای آنها صبر کنی و از موانع و مشکلات  نهراسی  و اگرگنه کار یا کافری ، تو را  به کفر و گناه خویش دعوت کرد، نباید اجابت کنی چون این کار مخالف حکم پروردگار است.

وَاذْکُرِ‌ اسْمَ رَ‌بِّکَ بُکْرَ‌هً وَأَصِیلًا ﴿٢۵﴾

و نام پروردگارت را هر صبح و شام بیاد آور (٢۵)

یعنی صبر در برابر هجوم مشکلات عظیم کار آسانی نیست  تنها  با کسب نیرو و امداد از خدا می توان برآنها غلبه یافت و این آیه و آیه بعدی توجه شبانه روزی و مستمر به ذات مقدس پروردگار را گوشزد می نماید.

وَمِنَ اللَّیْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَیْلًا طَوِیلًا ﴿٢۶﴾

و در شبانگاه برای او سجده کن و مقداری طولانی ازشب او را تسبیح گوی (٢۶)

یعنی ذکر و سجده و تسبیح، نیروی لازم و قدرت معنوی و پشتوانه کافی را برای مبارزه با مشکلات فراهم می آورد به شرطی که به طور مداوم به جا آورده شود.

إِنَّ هَـٰؤُلَاءِ یُحِبُّونَ الْعَاجِلَهَ وَیَذَرُ‌ونَ وَرَ‌اءَهُمْ یَوْمًا ثَقِیلًا ﴿٢٧﴾

چون آنها زندگی زود گذر دنیا را دوست دارند و آن روز سخت و سنگین را به کلی ازیاد می برند (٢٧)

این آیه پاسخ این سؤال است که چرا پیامبر نباید تحت تأثیر آنها واقع شود؟ در جواب می فرماید: چون افق دید آنها تا همین لذائذ مادی و شهوات دنیوی است، و از روز قیامت اعراض کرده و آن را به دست فراموشی سپرده‌اند، و درواقع چنین روزی راکه از نظر مجازات و محاسبه و رسوائی سنگین است به پشت سرانداخته اند.

نَّحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَشَدَدْنَا أَسْرَ‌هُمْۖ وَإِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِیلًا ﴿٢٨﴾

ما آنها را آفریدیم و پیوندهای وجودشان را محکم کردیم و هرگاه بخواهیم آنها را می بریم و گروه دیگری را جانشینشان می سازیم (٢٨)

آیه هشدار می دهد که از نیرو و قدرت خود مغرور نشوند که اینها را خدا به آنها داده و هرزمان بخواهد به سرعت باز پس می گیرد. پس چگونه ایشان می توانند خدا را عاجز کنند‌ با این که خلقت و تدبیر امرشان و مرگ و زندگیشان بدست اوست؟

إِنَّ هَـٰذِهِ تَذْکِرَ‌هٌۖ فَمَن شَاءَ اتَّخَذَ إِلَىٰ رَ‌بِّهِ سَبِیلًا ﴿٢٩﴾

این یک تذکر و یادآوری است و هرکس بخواهد راهی به سوی پروردگارش انتخاب می کند (٢٩)

یعنی وظیفه ما نشان دادن راه و مسیر سعادت انسان است و اجبار بر انتخاب و تحمیل ایمان به عهده ی ما نیست، این شما هستید که باید با عقل و درک خود، حق را از باطل تشخیص دهید و با اراده و اختیار خود تصمیم بگیرید و به سوی خدا حرکت کنید.

وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَن یَشَاءَ اللَّـهُۚ إِنَّ اللَّـهَ کَانَ عَلِیمًا حَکِیمًا ﴿٣٠﴾

و شما چیزی را نمی خواهید مگر این که خدا بخواهد، البته خدا به احوال خلق دانا و به صلاح بندگان آگاه است (٣٠)

یعنی اگرچه خدا راه را نشان می دهد و بنده در عملش آزاد است، و فعل او اختیاری است، امّا اختیار داشتن بنده دست خود او نبوده و اختیاری نیست؛ بلکه وابسته به مشیت خداست و اوست که خواسته تا انسان به طور اختیاری عمل نماید، پس نه کفار و نه هیچ کس نباید خیال کند که در خواسته خود مستقل است، یا می تواند خدا را به ستوه درآورند بلکه علم و حکمت خدا ایجاب می کند که بندگانش را در پیمودن راه کمال آزاد بگذارد و از تحمیل خیر و شرّ به آنان پرهیز نماید و إلّا رشد و کمال و بهشت و جهنم و معاد و نبوت و … خلاصه همه چیز بیهوده و بی فایده می شد.

یُدْخِلُ مَن یَشَاءُ فِی رَ‌حْمَتِهِۚ وَالظَّالِمِینَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِیمًا ﴿٣١﴾

خدا هر کس را بخواهد داخل در رحمت خود  می کند و  برای  ستمکاران  عذابی دردناک مهیا ساخته است (٣١)

می فهماند که سنت خدای تعالی در بندگانش یک سنت بی حساب و ناشی از جهالت نیست، بلکه او با هریک از دو طایفه طوری عمل می کند که شایسته آن هستند و به زودی هر دو طایفه را به حقیقت آنچه می کردند آگاه می سازد.