ترجمه و توضیح سوره انشراح ( شرح)

بسم الله الرحمن الرحیم

به نام خداوندی که رحمت عامّش شامل همه و رحمت خاصّش از آن مؤمنین است.

أَلَمْ نَشرحْ لَکَ صَدْرَکَ ﴿١

آیا ما سینه‎ی تو را گشاده نساختیم؟ (١)

 مراد از شرح صدر رسول خدا (ص)، گستردگی و وسعت روح و فکر ایشان است، به طوری که ظرفیت گرفتن وحی را داشته باشد و نیز نیروی تبلیغ آن و تحمل ناملایماتی را که در این راه می بیند داشته باشد، به عبارتی دیگر: نفس شریف آن جناب را طوری نیرومند کند که نهایت درجه‎ی استعداد را برای قبول افاضات الهی را پیدا کند.

وَوَضَعْنَا عَنکَ وِزْرَکَ ﴿٢ الَّذِی أَنقَضَ ظَهْرَکَ ﴿٣

و بار سنگین را از تو برنداشتیم؟ (٢) همان باری که بر پشت تو سنگینی می­ کرد (٣)

“وزر” در لغت به معنی سنگین است و گناهان را نیز به همین جهت وزر گویند؛ چرا که بار سنگینی است بر دوش گنهکار. این کدام بار بود که خداوند از پشت پیامبرش برداشت؟ آیات به خوبی نشان می­ دهد که منظور همان مشکلات رسالت و نبوت و دعوت به سوی توحید و یکتا پرستی است، که همهی انبیا با آن روبرو بودند، منتهی این مشکلات و مسایل به جهت شرایط زمانی و مکانی برای رسول (ص) سخت تر و سنگین تر بود.

وَرَفَعْنَا لَکَ ذِکْرَکَ ﴿۴

و آوازه ات را بلند کردیم (۴)

یعنی موهبت دیگر آن است که خدا با وجود تمام دشمنی­ های مخالفین، آوازه­ ی رسولش را همراه با گسترش و نفوذ اسلام بلند ساخت، به گونه‌ای که خدای تعالی نام او را قرین نام خود کرد و در نتیجه در مسأله‎ی شهادتین که اساس دین خداست، نام او کنار نام پروردگارش قرار گرفت و بر هر مسلمانی واجب کرد که در هر روز در نمازهای پنجگانه واجب نام آن جناب را همراه با نام خدای تعالی جاری سازد.

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا ﴿۵ إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا ﴿۶

پس به یقین با هر سختی آسانی است (۵) آری به یقین با هر سختی آسانی است (۶)

 این آیات بیان علت است برای دو آیه قبل، یعنی اگر از تو بار سنگین را برداشتیم و نامت را بلند ساختیم، برای این بود که سنّت ما بر این جاری شده که با هر سختی، آسانی بفرستیم، به علاوه این دو آیه به مؤمنین نوید می دهد که همیشه با سختی ها، نه بعد از سختی­ها، آسانی است و این نوید می­تواند دل را نور و صفا بخشد و به پیروزی­ها امیدوار سازد و ناامیدی را از بین ببرد. در آخر برای آن که اهمیت این سنّت الهی معلوم شود، باید اضافه کرد که اگر همیشه سختی باشد، نا امیدی مانع حرکت می ­شود و اگر همیشه آسانی باشد، بی نیازی مانع حرکت و تنها در شرایط حاکمیت این سنت یعنی همراه بودن آسانی و سختی، زمینه برای حرکت مداوم فراهم می­ شود.

فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ ﴿٧ وَإِلَى رَبِّکَ فَارْغَب ﴿٨

پس هنگامی که از کار روزانه ات فارغ شدی به نماز و شکرانهی پروردگارت بایست (٧) و به سوی پروردگارت توجه کن (٨)

حال که معلوم شد با هر سختی که تصور شود، آسانی می­ آید و زمان سختی و آسانی تنها به دست خداست، پس هرگاه از انجام آنچه بر تو واجب شده فارغ شدی، نفس خود را در راه خدا یعنی عبادت و دعا خسته کن و در آن رغبت نشان بده، تا خدا بر تو منت نهاده، راحتی دنبال این خستگی و آسانی دنبال این سختی را به تو روزی فرماید.