ترجمه و توضیح سوره بیّنه

بسم الله الرحیمن الرحیم

به نام خداوندی که رحمت عامّش شامل همه و رحمت خاصّش از آن مؤمنین است.

لَمْ یَکُنِ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ وَالْمُشْرِکِینَ مُنفَکِّینَ حَتَّىٰ تَأْتِیَهُمُ الْبَیِّنَهُ ﴿١

کافران از اهل کتاب (یهود و نصارى) و مشرکین، دست بردار نبودند تا دلیل روشن برایشان بیاید (١)

این آیات ادعاى اهل کتاب و مشرکان را بازگو می­ کند که در آغاز اصرار داشتند اگر پیامبری با دلایل روشن برای دعوت ما بیاید پذیرا می­ شویم.

رَسُولٌ مِّنَ اللَّـهِ یَتْلُو صُحُفًا مُّطَهَّرَهً ﴿٢

فرستاده اى از جانب خدا که بر آنان صحیفه هایی پاک را تلاوت کند (٢)

آن حجت و بیّنهی روشنی که از ناحیه‎ی خدای تعالی برای آنان آمده رسول خدا (ص) است که برای مردم اجزای قرآن کریم را تلاوت می­ کند، قرآنی که از لوث باطل پاک و از مداخله‎ی شیطان محفوظ است.

فِیهَا کُتُبٌ قَیِّمَهٌ ﴿٣

که در آن نوشته هاى استوار است (٣)

این جمله اشاره به این دارد که در این کتاب آسمانى احکام و معارفى نوشته شده که از هر گونه انحراف و کجی بر کنار است و اجتماعات انسانی را به بهترین وجه اداره می کند و مصالح آن را حفظ می کند.

وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَیِّنَهُ ﴿۴

و اهل کتاب اختلاف نکردند، مگر بعد از آن که دلیل روشن برایشان آمد (۴)

امّا بعد از ظهور رسول خدا (ص) و نزول قرآن و آمدن بیّنه صحنه عوض شد و آنها در دین خدا اختلاف کردند و با او به ستیز و مقابله برخاستند، جز گروهی که طریق (راه) ایشان را در پیش نگرفتند.

وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِیَعْبُدُوا اللَّـهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ حُنَفَاءَ وَیُقِیمُوا الصَّلَاهَ وَیُؤْتُوا الزَّکَاهَ  وَذَلِکَ دِینُ الْقَیِّمَهِ ﴿۵

و به آنها دستور داده شده بود که فقط خدا را باکمال اخلاص پرستش کنند و از شرک به توحید باز گردند، نماز را بر پا دارند، زکات را بپردازند و این است دین ثابت و پایدار (۵)

مگر این بیّنهی الهی از آنها چه می­ خواست که با آن مخالفت کردند؟ آیا تکلیف شاقّی را بر دوش آنها گذاشت؟ این طور نبوده، بلکه تکالیفی آورده بود که مایهی اصلاح زندگیشان بود، زیرا دین محمّدی که بشر به پذیرفتن آن مأمور شده، دینی است که در همهی کتاب های آسمانی مکلّف بدان بودند و دین نوظهوری نیست، چون دین خدا همواره یکی بوده، پس به ناچار باید به آن بگروند، و چون دین اسلام فطری است، پس پذیرش و انجام احکام آن دشوار نخواهد بود.

إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ وَالْمُشرکِینَ فِی نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا  أُولَـئِکَ هُمْ شر الْبَرِیَّهِ ﴿۶

کافران از اهل کتاب و مشرکان،  در آتش دوزخند، جاودانه در آن می­ مانند، آنها بدترین مخلوقاتند(۶)

امّا این که فرمود: آنها بدترین مخلوقاتند، تعبیر تکان دهنده ای است که نشان می­ دهد: در میان تمام جنبندگان و غیرجنبندگان موجودی بدتر از کسانی که بعد از وضوح حق و اتمام حجت، راه راست را رها کرده در ضلالت گام می ­نهند، یافت نمی­ شود، چرا بدترین نباشند؟ درحالی که تمام درهای سعادت به رویشان گشوده شده، ولی آنها از روی کبر و غرور و لجاجت آگاهانه به مخالفت برخاستند.

إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَـئِکَ هُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّهِ ﴿٧

امّا کسانی که ایمان آوردند و اعمال شایسته انجام دادند بهترین مخلوقات هستند.(٧)

قابل توجه این که ادعای ایمان به تنهایی کافی نیست، بلکه اعمال انسان باید گواه بر ایمان او باشد، ولی کفر به تنهایی هر چند توأم با عمل ناصالحی نباشد مایهی سقوط و بدبختی است و این که فرمود: آنها بهترین مخلوقات هستند، نشان می­ دهد که انسان مؤمن و صالح حتّی از فرشتگان برتر و بالاتر است.

جَزَاؤُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا أَبَدًا رَّضِیَ اللَّـهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِکَ لِمَنْ خَشِیَ رَبَّهُ ﴿٨

پاداش آنها نزد پروردگارشان باغهای بهشت جاویدان است، که نهرها از زیر درختانش جاری است، در حالی که همیشه در آن می­ مانند، هم خدا از آنها خشنود است و هم آنها از خدا خشنودند و این پاداش برای کسی است که از پروردگارش بترسد (٨)

آنها از خدا راضی هستند، چرا که هر چه خواسته اند به آنها داده و خدا از آنها راضی است. چرا که هر چه او خواسته انجام داده اند و اگر لغزشی بوده به لطفش صرف نظر کرده، چه لذّتی از این بالاتر که احساس کند مورد قبول و رضای محبوبش واقع شده و به لقای او واصل گردیده است. البتّه تمام این برکات از خوف و خشیت و ترس از خدا سرچشمه می­ گیرد، چرا که همین ترس انگیزهی حرکت به سوی هر گونه اطاعت و تقوا و عمل صالح است.