ترجمه و توضیح سوره صف۱۴-۸

یُرِ‌یدُونَ لِیُطْفِئُوا نُورَ‌ اللَّـهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّـهُ مُتِمُّ نُورِ‌هِ وَلَوْ کَرِ‌هَ الْکَافِرُ‌ونَ ﴿٨

می‎خواهند نورخدا را با دهان هایشان خاموش کنند، ولی خداکامل کننده‎ی نور خویش است، هرچند کافران خوش نداشته باشند(٨)

کفار پنداشته اند، همین که دین خدا را سحر بخوانند نورش خاموش گشته، رابطه اش با خدا قطع می‌شود. امّا خدا آنها را به هدفشان نمی رساند؛ بلکه نور خود را تمام و دینش را بر همه‎ی ادیان غلبه می دهد، هرچند کافران خوش نداشته باشند. آمارها نشان می دهدکه روز به روز نور الهی در جهان گسترش بیشتری پیدا
می کند و جمعیت مسلمین افزایش روزافزون می یابد و این یک معجزه ی جاودانی قرآن است.

هُوَ الَّذِی أَرْ‌سَلَ رَ‌سُولَهُ بِالْهُدَىٰ وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَ‌هُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ وَلَوْ کَرِ‌هَ الْمُشْرِ‌کُونَ ﴿٩

اوست که رسول خود را با هدایت و آیین درست فرستاد تا آن را بر همه ی ادیان چیره سازد، هرچند مشرکان را ناخوش آید (٩)

این آیه، علت آیه قبل را بیان می کند، می فرماید: خدا نور خود را تمام می کند، برای این که رسول (ص) را با نورش گسیل داشت، نوری که همان هدایت و دین حق است، تا آن را بر همه ی ادیان غلبه دهد، هرچند که مشرکین بت پرست نخواهند. و باید توجه کرد که منظور از همه ی ادیان، همه ی روش های غیرخدایی است که در بین بشر رایج است.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلَىٰ تِجَارَ‌هٍ تُنجِیکُم مِّنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ ﴿١٠

اى کسانی که ایمان آورده اید! آیا شما را بر تجارتی راهنمایی کنم که شما را از عذابی دردناک می رهاند؟(١٠)

دراین آیه شریفه ایمان وجهاد، تجارت به حساب آمده‎که سرمایه‎اش جان آدمی، و سودآن، نجات از عذاب دردناک است. در واقع پیشنهاد تجارتی عظیم را می دهد که دربیان نمی‎گنجد، بنابراین سودش نیز عظیم است که همان آمرزش گناهان و بهشت است.

تُؤْمِنُونَ بِاللَّـهِ وَرَ‌سُولِهِ وَتُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّـهِ بِأَمْوَالِکُمْ وَأَنفُسِکُمْۚ ذَٰلِکُمْ خَیْرٌ‌ لَّکُمْ إِن کُنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿١١

به خدا و رسولش ایمان می آورید و در راه خدا با مال و جانتان جهاد می کنید. این برای شما بهتر است، اگر می دانستید (١١)

در واقع آیه بیان می کندکه آن تجارت چیست؟ ایمان به خدا و رسولش، و جهاد با مال و جان. اگر ایمان به رسول را با ایمان به خدا ذکر کرد، برای این بود که بفهماند اطاعت رسول در آنچه دستور می دهد واجب است، وگرنه ایمان به خدا بدون ایمان به رسول معنا ندارد چون، این رسول است که به ایمان به خدا دعوت می کند. در انتها می فرماید: اگر اهل فهم و علم باشید متوجه می شوید که خدا نیازی به این تجارت پر سود ندارد و تمام منافع آن عاید خودتان می گردد. و بدانید آنچه را که گفتیم انجام دهید، خیر شما را در نظر گرفتیم.

یَغْفِرْ‌ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَیُدْخِلْکُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِ‌ی مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ‌ وَمَسَاکِنَ طَیِّبَهً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍۚ ذَٰلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ ﴿١٢

تا گناهانتان را بر شما ببخشاید و شما را به باغ هایی که از پای درختانش نهرها جاری است و به سراهای دلپسند، در بهشت های جاویدان در آورد که این همان کامیابی بزرگ است. (١٢)

یعنی اگرانسان متاع قلیل دنیای ناپایدار را به خدا می دهد، خدا در عوض به انسان منزلگاه های دایمی و ثابت در بهشت می دهد که مایه ی آرامش و آسایش واقعی اوست، و به این ترتیب اراده ی مؤمنین را برای اقدام به این تجارت، تقویت و آنها را دل خوش می سازد. و درآخر با جمله ی “این پیروزی عظیمی است” مطلب را تأکید می کند.

وَأُخْرَ‌ىٰ تُحِبُّونَهَاۖ نَصْرٌ‌ مِّنَ اللَّـهِ وَفَتْحٌ قَرِ‌یبٌۗ وَبَشِّرِ‌ الْمُؤْمِنِینَ ﴿١٣

و نعمت دیگری که دوستش دارید، آن یاری خدا و پیروزی نزدیک است و مؤمنان را بشارت ده. (١٣)

یعنی نعمت ها تمام نمی شود؛ بلکه نعمتی دیگر که دوستش دارید و آن عبارت است از یاری از طرف خداوند و پیروزی نزدیک را، به شما می دهد. در واقع چه تجارت پر سود و پر برکتی که سراسرش فتح و پیروزی و نعمت و رحمت است و به همین دلیل به مؤمنان بشارت می دهد و به آنها تبریک می گوید.

یَاأَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا أَنصَارَ‌ اللَّـهِ کَمَا قَالَ عِیسَى ابْنُ مَرْ‌یَمَ لِلْحَوَارِ‌یِّینَ مَنْ أَنصَارِ‌ی إِلَى اللَّـهِۖ قَالَ الْحَوَارِ‌یُّونَ نَحْنُ أَنصَارُ‌ اللَّـهِۖ فَآمَنَت طَّائِفَهٌ مِّن بَنِی إِسْرَ‌ائِیلَ وَکَفَرَ‌ت طَّائِفَهٌۖ فَأَیَّدْنَا الَّذِینَ آمَنُوا عَلَىٰ عَدُوِّهِمْ فَأَصْبَحُوا ظَاهِرِ‌ینَ ﴿١۴

اى کسانی که ایمان آورده اید! یاران خدا باشید، همان گونه که عیسی بن مریم به حواریون گفت: یاران من در راه خدا چه کسانی اند؟حواریون گفتند: ما یاران خداییم. پس گروهی از بنی إسرائیل ایمان آوردند و گروهی کافر شدند، و کسانی که ایمان آوردند دربرابر دشمنانشان تایید کردیم و سرانجام بر آنها پیروز شدند(١۴)

یعنی کسانی که به پیامبر (ص) ایمان آوردند، باید با جان و مال خود تجارت کرده و خدا را با ایمان و جهاد در راهش، یاری کنند و بر یاری خود دوام و ثبات داشته باشند به گونه ای که به این صفت شناخته شوند. امّا منظور از یاری خدا در واقع یاری پیامبر خداست، زیرا می فرماید: حواریون در جواب عیسی (ع)گفتند: ما انصار خدا هستیم، یعنی تو را ای عیسی!  یاری می کنیم و این به معنی پیمودن راه خدا و اخلاص در عبادت است. پس در واقع می فرماید: که ای انصار رسول خدا (ص)!  در نشر دعوت و اعلای کلمه ی حق باشید و در این راه جهاد کنید که این همان ایمان آوردن به رسول (ص) و اطاعت ایشان است. امّا ماجرای عیسی (ع) چه شد؟ بنی إسرائیل دو طایفه شدند، یکی حواریون که ایمان آوردند و دیگر آنان که کافر شدند ؛ و خدا مؤمنین را بر کفار غلبه داد. مراد این است که، امت اسلام نیز دو طایفه خواهند شد؛ عده‌ای مؤمن و عده‌ای کافر و اگر مؤمنین، خدا را یاری کرده و دستورات پیامبر (ص) را اطاعت کنند، ایشان نیز بر دشمنان غلبه می یابند..