ترجمه و توضیح سوره طلاق۱۲-۷

 

لِیُنفِقْ ذُو سَعَهٍ مِّن سَعَتِهِۖ وَمَن قُدِرَ‌ عَلَیْهِ رِ‌زْقُهُ فَلْیُنفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللَّـهُۚ لَا یُکَلِّفُ اللَّـهُ نَفْسًا إِلَّا مَا آتَاهَاۚ سَیَجْعَلُ اللَّـهُ بَعْدَ عُسْرٍ‌ یُسْرً‌ا ﴿٧

آنان که امکانات وسیعی دارند، باید از امکانات وسیع خود انفاق کنند و آنها که تنگدستند، از آنچه که خدا به آنها داده انفاق نمایند، خداوند هیچ کس را جز به مقدار توانایی که به او داده تکلیف نمی کند، خداوند به زودی بعد از سختی ها آسانی قرار می دهد(٧)

می فرماید: مردان توانگر وقتی همسر بچه دار خود را طلاق می دهند، باید در ایام عده و ایام شیرخواری کودکشان، به زندگی زن مطلقه و کودک خود توسعه دهند. و کسی که فقیر و در تنگنای معیشت است، هر قدر که می تواند از مالی که خدای تعالی به او عطا کرده به ایشان انفاق کند. خدای تعالی هرکسی را به قدر توانائیش تکلیف می کند. سپس به اشخاص تهیدست تسلیت و دل داری داده، مژده می دهد که به زودی خدای عز و جل بعد از تنگدستی و سختی، گشایش و رفاه قرار می دهد.

وَکَأَیِّن مِّن قَرْ‌یَهٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ‌ رَ‌بِّهَا وَرُ‌سُلِهِ فَحَاسَبْنَاهَا حِسَابًا شَدِیدًا وَعَذَّبْنَاهَا عَذَابًا نُّکْرً‌ا ﴿٨

چه بسیار شهرها که از فرمان پروردگارشان و پیامبرانش سرپیچی کردند، پس ما از آنها حسابی سخت کشیدیم و آنها را به عذابی بی سابقه مجازات کردیم (٨)

در قرآن درباره ی هیچ حکمی به مقدار احکام مربوط به زنان تأکید نشده و این به خاطر پیامدهایی است که این احکام و توصیه‌ها دارند، برای همین آیات پایانی جنبه ی موعظه و تهدید و بشارت دارد تا همه به احکام الهی از جمله احکام مربوط به طلاق عمل کنند. لذا می فرماید: چه بسیار شهرهایی که مردمانش از فرمان پروردگارشان سرپیچی کردند و مرتکب کفر و شرک شدند و دعوت پیامبران را تکذیب کردند، در نتیجه ما در حسابرسی آنها سختگیری کردیم و کیفری در این دنیا به آنها دادیم که بی سابقه بود، چون مو به مو با اعمالشان تطبیق داشت و آن انقراض نسلشان در دنیا بود. نکته مهمی که از آیه فهمیده می‌شود این است که هر مصیبتی که در دنیا به انسان می رسد (البته آن چه که از نظر دین مصیبت است ) نتیجه‎ی محاسبه‎ی اعمال آدمی است، منتهی خدا بسیاری از اعمال را عفو و سهل انگاری می کند و مته به خشخاش نمی گذارد، امّا در محاسبه ی اعمال مستکبرین و آنهایی که عارشان می آید که به احکام الهی عمل کنند‌ و ولایت رسولش را بپذیرند، سختگیری کرده، و هیچ یک از گناهانشان را از قلم نمی اندازد.

فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِ‌هَا وَکَانَ عَاقِبَهُ أَمْرِ‌هَا خُسْرً‌ا ﴿٩

آنها سزای کار خود را چشیدند، و عاقبت کارشان خسران بود (٩)

یعنی اهل این شهرها معامله ی بدی کردند چون با استکبارشان، اطاعت خدا و رسولش را فروختند و در عوض عذاب الهی را خریدند و البته سود این معامله همان خسران و زیان آنهاست. که در این بازار تجارت دنیا، نه تنها متاعی نخریدند بلکه سرانجام با عذاب الهی نابود شدند.

أَعَدَّ اللَّـهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِیدًاۖ فَاتَّقُوا اللَّـهَ یَا أُولِی الْأَلْبَابِ الَّذِینَ آمَنُواۚ قَدْ أَنزَلَ اللَّـهُ إِلَیْکُمْ ذِکْرً‌ا ﴿١٠

خداوند عذاب سختی برای آنها فراهم ساخته، پس ای خردمندانی که ایمان آورده اید! از خدا بترسید، همانا خداوند چیزی که مایه تذکر است بر شما نازل کرده است (۱۰)

این آیه به کیفر آخرت آنها می پردازد. می فرماید: فکر و اندیشه از یک سو، ایمان و آیات الهی از سوی دیگر، به شما هشدار می دهد که سرنوشت اقوام سرکش و طغیانگر را ببینید، و از آن عبرت بگیرید، مبادا در صف آنها واقع شوید که خداوند، هم در این جهان شما را به مجازات هولناک و بی سابقه ای گرفتار می کند، و هم عذاب شدید آخرت در انتظار شماست.

رَّ‌سُولًا یَتْلُو عَلَیْکُمْ آیَاتِ اللَّـهِ مُبَیِّنَاتٍ لِّیُخْرِ‌جَ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ‌ۚ وَمَن یُؤْمِن بِاللَّـهِ وَیَعْمَلْ صَالِحًا یُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِ‌ی مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ‌ خَالِدِینَ فِیهَا أَبَدًاۖ قَدْ أَحْسَنَ اللَّـهُ لَهُ رِ‌زْقًا ﴿١١

رسولی به سوی شما فرستاده که آیات روشنگر خدا را بر شما تلاوت می کند تا کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، از تاریکی ها به سوی نور هدایت کند، و هرکس به خدا ایمان آورده و عمل صالح انجام دهد او را در باغ هایی از بهشت وارد سازد که از زیر درختانش نهرها جاری است، جاودانه در آن می مانند و خداوند روزی نیکویی برای او قرار داده است (١١)

پس مراد از ذکر، که در آیه ی قبل اشاره شد پیامبر(ص) است زیرا وی وسیله ی تذکّر است و خدا و آیات او را یادآوری می کند. هدف نهایی بعثت رسول خدا (ص) تلاوت آیات الهی برای خارج ساختن بندگان از ظلمات کفر و جهل و فساد به سوی ایمان و توحید و تقوی می باشد. درآخر به مؤمنینی که عمل صالح انجام داده و این راه را تداوم می بخشند مژده بهشت و روزیهای نیکو می دهد، رزقی که هرگونه نعمتی را در آخرت و حتی در دنیا دربرمی گیرد. چرا که نتیجه ایمان و تقوا تنها مربوط به آخرت نیست، افراد مؤمن و پرهیزگار در این دنیا نیز زندگی پاک تر و آرام تر و لذت بخش تری دارند.

اللَّـهُ الَّذِی خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَمِنَ الْأَرْ‌ضِ مِثْلَهُنَّ یَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ‌ بَیْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّـهَ عَلَىٰ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ‌ وَأَنَّ اللَّـهَ قَدْ أَحَاطَ بِکُلِّ شَیْءٍ عِلْمًا ﴿١٢

خداوند کسی است که هفت آسمان را آفرید، و از زمین نیز همانند آن را، فرمان او در میان آنها پیوسته فرود می آید تا بدانید که خداوند بر همه چیز تواناست و علم او بر همه چیز احاطه دارد (١٢)

یعنی خدایی که برای شما ذکر و رسول فرستاد و مخالفینش را تهدید به عذاب شدید کرد و پیروانش را بشارت بهشت جاودان داد، همان خدایی است که هفت آسمان و هفت زمین را آفرید پس این توانایی را دارد تا به وعده هایش عمل نماید. منظور از هفت زمین شاید هفت قاره یا هفت طبقه از زمین یا هفت کره مانند زمین در آسمان ها باشد. با همه ی این عظمت ها، تدبیر و فرمان خداوند بر تمام آسمان ها و زمین ها جاریست و همه را در مسیر منظمی هدایت و رهبری می کند. پس خردمندان مؤمن بدانند که خدا بر هر چیزی تواناست و می تواند مطیعانش را پاداش و مستکبرین را مجازات بفرماید بدون این که هیچ سرّی از اسرار و هیچ عملی از اعمال و هیچ نیّتی از نیّات بر او مخفی بماند. به علاوه بدانند که آنچه از احکام شرعی به ویژه احکام طلاق برای انسان ها قرار داده همگی مطابق مصلحت است. قابل توجه این که: در مورد زمین های هفتگانه ممکن است اشاره به طبقات مختلف کره زمین باشد، زیرا امروز ثابت شده که زمین از قشرهای گوناگونی تشکیل یافته، و یا اشاره به زمین های متعددی باشد که در عالم هستی وجود دارد تا آنجا که بعضی از دانشمندان فلکی می گویند کراتی که مشابه کره زمین، برگرد خورشیدها در این عالم بزرگ گردش می کنند حداقل سیصد میلیون کره است. و دانشمندان دیگر فلکی نیز تأکید می‌کنند که در کهکشانی که منظومه شمسی جزء آن است میلیون ها کره وجود دارد که در شرایطی مشابه کره زمین قرار گرفته، و مرکز حیات و زندگی می باشد. به هرحال اگر تدبیر خداوند لحظه ای از این عالم برداشته شود نظام همگی درهم می ریزد،و راه فنا پیش می گیرند.