ترجمه و توضیح سوره قدر

بسم الله الرحمن الرحیم

به نام خداوندی که رحمت عامّش شامل همه و رحمت خاصّش از آن مؤمنین است.

إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَهِ الْقَدْرِ ﴿١

ما آن را در شب قدر نازل کردیم (١)

قرآن داراى دو نزول بوده است: یکی نزول دفعی که مانند یک روح در شب قدر، تمام آن بر قلب رسول خدا (ص) نازل شد و دیگری نزول تدریجی که طی بیست و سه سال دوران نبوت به صورت الفاظ و کلمات انجام گرفت.

وَمَا أَدْرَاکَ مَا لَیْلَهُ الْقَدْرِ ﴿٢

و تو چه می­ دانی شب قدر چیست؟ (٢)

لحن آیه به گونه ای است که عظمت و ارزش شب قدر را بیان می کند. در واقع شب قدر به این جهت قدر نامیده شده که، جمیع مقدّرات بندگان در تمام سال در آن شب تعیین می شود. البته این امر هیچ گونه تضادی با آزادی اراده انسان و مسأله‎ی اختیار ندارد، چون که تقدیر الهی به وسیله‎ی فرشتگان بر طبق لیاقت ها و شایستگی های افراد و میزان ایمان و تقوا و پاکی نیّت و اعمال آنهاست. یعنی برای هر کس چیزی را مقدر می­ کنند که لایق آن است و زمینه هایش از ناحیه‎ی خود او فراهم شده.

لیْلَهُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ ﴿٣

شب قدر بهتر از هزار ماه است (٣)

هزار ماه یعنى بیش از هشتاد سال، پس شب قدر به اندازهی یک عمر طولانی پر برکت، ارزش دارد و چون همه‌ی عنایت قرآن در این است که مردم را به خدا نزدیک و به وسیله‎ی عبادت زنده کند، پس زنده داری آن شب با عبادت، بهتر است از عبادت هزار ماه. ( که مقصود ارزش بسیار زیاد آن است).

تَنَزَّلُ الْمَلَائِکَهُ وَالرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن کُلِّ أَمْرٍ ﴿۴

فرشتگان و روح در آن شب به فرمان پروردگارشان برای تقدیر هر کاری فرود می­ آیند(۴)

ازاین آیه استفاده می شود که شب قدر منحصربه شب نزول قرآن و آن سالی که قرآن در شبش نازل شد نیست، بلکه با تکرار سنوات (سالها)، آن شب هم تکرار می شود، پس در هر ماه رمضان از هر سال قمری شب قدری است، که در آن شب امور سال آینده تا شب قدر سال بعد اندازه گیری و مقدر می شود. امّا روح، باید گفت، روح با ملائکه متفاوت است و جبرئیل نیست، چون جبرئیل فرشته است، امّا روح مخلوق عظیمی است ما فوق فرشتگان.

سَلَامٌ هِیَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ ﴿۵

شبی است سرشار از سلامت و برکت تا طلوع صبح (۵)

پس لطف خدا در این شب بر این تعلق گرفته که هر کدام از بندگان که به سوی او رو می­ آورد مشمول رحمت بی کران او شود و این طور خواسته که در شب قدر درهای عذاب بسته باشد و کید شیاطین مؤثر واقع نشود.