ترجمه و توضیح سوره مرسلات ۵۰ – ۲۸

 وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ ﴿٢٨﴾ انطَلِقُوا إِلَىٰ مَا کُنتُم بِهِ تُکَذِّبُونَ ﴿٢٩﴾

وای درآن روز بر تکذیب کنندگان (٢٨) بی درنگ بروید به سوی همان چیزی که پیوسته آن را انکار می کردید (٢٩)

یعنی درآن روز به تکذیب کنندگان گفته می‌شود که از محشر بدون هیچ درنگی به سوی آتش روانه شوند همان آتشی که همواره تکذیبش می کردند.

انطَلِقُوا إِلَىٰ ظِلٍّ ذِی ثَلَاثِ شُعَبٍ ﴿٣٠﴾

بروید به سوی سایه سه شعبه (٣٠)

یعنی آتش جهنم، آتشی است که دودش به قدری متراکم و عظیم است که شاخه شاخه شده از راست و چپ و بالا، تکذیب کنندگان را به کام خود فرو می برد.

لَّا ظَلِیلٍ وَلَا یُغْنِی مِنَ اللَّـهَبِ ﴿٣١﴾ إِنَّهَا تَرْ‌مِی بِشَرَ‌رٍ‌ کَالْقَصْرِ‌ ﴿٣٢﴾

نه سایبان است و نه از لهیب آتش باز می دارد (٣١) همانا آن شراره هایی چون کاخ پرتاب می کند (٣٢)

یعنی آن سایه ی سه شعبه مانع از رسیدن حرارت سوزان به انسان نمی شود، بلکه کاملا گرمای شعله ها را منعکس می کند و آتش جهنم آن چنان عظیم و مهیب است که هر شراره ای که پرتاب می کند به اندازه یک کاخ است، همان کاخ ستمکاران که منشأ شعله‌های سوزان و آتش های شرربار بودند.

 کَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ‌ ﴿٣٣﴾ وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ ﴿٣۴﴾

گویی آن شراره همچون شتران زرد رنگی است (٣٣) وای درآن روز بر تکذیب کنندگان (٣۴)

در آیه قبل جرقه‌های آتش ازنظر حجم و عظمت به کاخ بزرگ تشبیه شد، و اینجا ازنظر کثرت و رنگ و سرعت حرکت و پراکندگی به گروهی از شتران زرد رنگ تشبیه شده که به هرسو روانند. جایی که جرقه ها این چنین است، پس خود آن آتش چگونه است و درکنارش چه عذاب های دردناکی وجود دارد؟ وای برتکذیب کنندگان!

 هَـٰذَا یَوْمُ لَا یَنطِقُونَ ﴿٣۵﴾ وَلَا یُؤْذَنُ لَهُمْ فَیَعْتَذِرُ‌ونَ ﴿٣۶﴾

این روزی است که کافران سخنی نتوانند گفت (٣۵) و به آنها رخصت عذرخواهی نیز نخواهند داد (٣۶)

زیرا چیزی برای گفتن وجود ندارد و همه حقایق روشن است. البته از آیات دیگر قرآن استفاده می‌شود که در یک موقف (ایستگاه) از مجرمان سؤال می‌شود و آنها جواب می دهند و در موقفی دیگر بر دهان آنان مُهر می زنند و حق سخن گفتن ندارند.

وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ ﴿٣٧﴾ هَـٰذَا یَوْمُ الْفَصْلِۖ جَمَعْنَاکُمْ وَالْأَوَّلِینَ ﴿٣٨﴾

وای درآن روز بر تکذیب کنندگان (٣٧) این روز جدایی است که شما و همه درگذشتگان پیشین را در آن روز جمع گردانیم (٣٨)

روز قیامت از این جهت “یوم الفصل”است که خدا با داوری خود میان اهل حق و باطل جدایی  می اندازد و همه انسان ها  بدون  استثنا  در این  روز گرد هم جمعمی آیند تا به حسابشان رسیدگی شود.

فَإِن کَانَ لَکُمْ کَیْدٌ فَکِیدُونِ ﴿٣٩﴾ وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ ﴿۴٠﴾

پس اگر نیرنگی دارید، دربرابر من به کار گیرید (٣٩) وای درآن روز برتکذیب کنندگان (۴٠)

خدای تعالی برای نشان دادن عجز آنها می فرماید: اگر چاره و حیله ای بر علیه من دارید تا با آن حیله، عذاب مرا ازخود دور سازید پس آن را به کار ببندید. معنایش این است که شما چنین نیرویی ندارید و در آن روز به همه معلوم می شود که قوّت همه اش ازآن خداست و این که خدا شدید العذاب است و این زمانی است که پیشوایان از پیروان خود بیزاری می جویند و عذاب را می بینند و همه اسباب ها از کار می افتد. وای درآن روز بر تکذیب کنندگان.

إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی ظِلَالٍ وَعُیُونٍ ﴿۴١﴾ وَفَوَاکِهَ مِمَّا یَشْتَهُونَ ﴿۴٢﴾ کُلُوا وَاشْرَ‌بُوا هَنِیئًا بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿۴٣﴾

مسلما پرهیزکاران در سایه درختان بهشت و در کنارنهرهای جاری متنعمند (۴١) و از هرنوع میوه که مایل باشند فراهم است (۴٢) به آنها خطاب می‌شود که از هر طعام و شراب بخواهید بخورید و بیاشامید که شما را گوارا باد پاداش اعمال نیکی که در دنیا انجام دادید (۴٣)

یعنی مواهب بهشتی بدون حساب به کسی داده نمی شود و با ادعا و خیال و پندار به دست نمی آید بلکه تنها به وسیله اعمال صالح فراهم می شوند.

إِنَّا کَذَٰلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنِینَ ﴿۴۴﴾ وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ ﴿۴۵﴾

ما البته نیکوکاران عالم را این گونه پاداش می دهیم (۴۴) وای درآن روز برتکذیب کنندگان (۴۵)

این جمله سعادت اهل بهشت را مسلم می سازد. جالب این است که درآیه ۴١ روی تقوا تکیه شده و در آیات ۴٣و ۴۴ روی عمل، تا بفهماند بهشت ازآنِ مدعیان دروغین نیست و برای افرادی است که تقوایشان در عمل مشهود است. وای بر آنها که از تمام این مواهب و نعمت ها محروم می شوند، آزاری که حسرت این محرومیت بدنبال دارد کمتر از آتش دوزخ نیست.

کُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِیلًا إِنَّکُم مُّجْرِ‌مُونَ ﴿۴۶﴾ وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ ﴿۴٧﴾

در این مدت کم دنیا، بخورید و بهره گیرید، که شما گناهکارید (۴۶) وای درآن روز برتکذیب کنندگان (۴٧)

درحقیقت می­خواهد ایشان را مأیوس کند از این که با خوردن و بهره بردن بتوانند عذاب را از خود دفع کنند‌. پس می­فرماید هرچه دلتان می­خواهد در دنیا بکنید، امّا این کار سودی به حالتان ندارد و عذاب الهی در انتظار شماست چون جزای مجرم خواه ناخواه آتش است. آیه اگر بر خوردن و تمتع تأکید کرده به جهت این است که منکرین معاد برای سعادت معنایی جز سعادت دنیوی قائل نیستند و از سعادت دنیوی نیز معنایی جز خوردن و شهوترانی نمی­فهمند. وای درآن روز بر تکذیب کنندگان! همان ها که به زرق و برق دنیا و لذائذ و شهوات آن مغرور شدند و عذاب الهی را برای خود خریدند.

 وَإِذَا قِیلَ لَهُمُ ارْ‌کَعُوا لَا یَرْ‌کَعُونَ ﴿۴٨﴾ وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِّلْمُکَذِّبِینَ ﴿۴٩﴾

و هنگامی که به آنها گفته شود رکوع کنید، رکوع نمی­کنند‌ (۴٨) وای درآن روز بر تکذیب کنندگان (۴٩)

یعنی منکران قیامت چنان از باده غرور و تکبر سرمست هستند که وقتی خدا ایشان را به عبادت خود می­خواند، عبادت نمی­کنند‌، علت نیز روشن است چون انکار روز جزا با عبادت سازگاری  ندارد  و به این  ترتیب برای  دهمین  بار تکذیب کنندگان  قیامت را تهدید و نفرین می­کند.

فَبِأَیِّ حَدِیثٍ بَعْدَهُ یُؤْمِنُونَ ﴿۵٠﴾

پس به کدام سخن بعد از آن ایمان می آورند؟ (۵٠)

یعنی وقتی تکذیب کنندگان معاد به قرآن که معجزه و آیت الهی است ایمان نمی آورند و به استدلال های قرآن مبنی بر وحدانیت خدا و در پیش بودن روز فصل با آن خصوصیاتش توجه نمی­کنند،‌ دیگر بعد ازآن به چه سخنی ایمان می­آورند؟ این به منزله هشداری است به رسول خدا (ص) که ایشان را دیگر به ایمان دعوت نکند و بعد از اتمام حجت رهایشان سازد.