ترجمه و توضیح سوره مسد

بسم الله الرحمن الرحیم

به نام خداوندى که رحمت عامّش شامل همه و رحمت خاصّش از آن مؤمنین است.

تَبَّتْ یَدَا أَبِی لَهَبٍ وَتَبَّ ﴿١

زیانکار باد دودست ابی لهب که زیانکار هم بود (١)

ابولهب عموی پیامبر اسلام(ص) بود که با حضرتش سخت دشمنی می ­کرد و از هیچ کارشکنی فروگذار نمی­ کرد، به خصوص زبانی زشتگو داشت. کلمهی دست کنایه است از قدرت آدمی و زیانکار شدن دست به معنای باطل شدن و به نتیجه نرسیدن اعمال انسان است. پس معنای آیه در حقیقت نفرینی است بر ابولهب و بر  بی ­اثر گشتن توطئه هایی است که به منظور خاموش کردن نور نبوت انجام می­ داد.

مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا کَسَبَ ﴿٢

مال و ثروت و آنچه را که او به دست آورده به حالش سودی نبخشید (٢)

در واقع می فرماید: نه تنها ابولهب که هیچ یک از کافران و بدکاران اموال و ثروت و موقعیت اجتماعیشان آنها را از آتش دوزخ و عذاب الهی رهایی نمی­ بخشد.

سَیَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ ﴿٣

به زودی وارد آتشی شعله ور می شود (٣)

این آتش همان آتش دوزخ است که جاودانه در آن خواهد ماند. قابل توجه این که همان طورکه نام او ابولهب بود، آتش عذاب او هم دارای لهب است، یعنی شعله های عظیم دارد. درواقع ابولهب در اتش دشمنی با خدا که خود برافروخته است می سوزد.

وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَهَ الْحَطَبِ ﴿۴

با همسرش درحالی که هیزم به دوش می ­کشد (۴)

همسر ابولهب هم وارد آتش سوزان جهنم می­شود، اما در این که قرآن چرا او را زنی که هیزم به دوش می­ کشد توصیف کرده، گفته اند: این به خاطر آن است که بوته های خار را بردوش می­ کشید و برسر راه پیامبر اسلام می ­ریخته تا پاهای مبارکش آزرده شود.

چرا زنش هم در همان آتش می افتد؟ چون زنش هیزم این آتش را فراهم می کرد، یعنی نمی گذاشت آتش دشمنى ابولهب با رسول خدا (ص) سرد و خاموش شود، یعنى آتش را مشترکا روشن کردند، پس مشترکا هم در آن آتش می سوزند.

فِی جِیدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍ ﴿۵

طنابی از جنس لیف خرما که به گردن دارد (۵)

مراد از دو آیهی آخر این است که همسر ابولهب با همان قیافه ای که در دنیا به خود گرفته بود داخل آتش دوزخ می­ شود. بنابراین، در آتش دوزخ با همین حال یعنی، با طنابی از جنس لیف خرما که بر گردن اوست و هیزمی که بر پشت دارد، ظاهر گشته و عذاب می‌شود، یعنی عمل او همان عذاب اوست و خودش هیزم عذابش را بر دوش دارد.

وقتى در قیامت وضعیت دنیوى این ها به صورت اخروى تجسم و ظهور پیدا کرد ( در دنیا دشمنی بود، حرف و حدیث و تحریک، ولى در آخرت دشمنى مى شود شعله و آتش، یعنى هیزم تجسم عینى پیدا کرد) در آن وقت این زن در قالب هیزم کش مجسم می شود و با طنابی از لیف خرما برای آتشی که خودش و شوهرش در آن می سوزند.