ترجمه و توضیح سوره همزه

بسم الله الرحمن الرحیم

به نام خداوندى که رحمت عامّش شامل همه و رحمت خاصّش از آن مؤمنین است.

وَیْلٌ لِّکُلِّ هُمَزَهٍ لُّمَزَهٍ ﴿١

واى بر هر عیب جوى مسخره کننده (١)

هُمزه و لُمزه: این دو واژه به یک معنی است و مفهوم وسیعی دارد که هرگونه عیب جویی، غیبت، طعن و استهزا (مسخره کردن) به وسیلهی زبان و علایم و اشارات و سخن چینی و بدگویی را شامل می­ شود. چرا که، آبرو و حیثیت اشخاص از نظر اسلام بسیار محترم است و هر کاری که موجب تحقیر مردم گردد گناه بزرگی است.

الَّذِی جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ ﴿٢

همان کسی که مال را جمع آوری کرده و پی در پی آن را می­ شمارد (۲)

آیهی شریفه ناظر به ثروت اندوزانی است که مال را نه به عنوان وسیله، بلکه به عنوان هدف به آن می­ نگرند و در جمع آوری آن هیچ قید و شرطی قایل نیستند، از راه حلال و حرام و تجاوز بر حقوق دیگران و … آن را جمع آوری می­ کنند و آن را تنها نشانهی عظمت و شخصیّت می­ دانند. طبیعی است که چنین انسان گمراه و ابلهی مؤمنان فقیر را پیوسته به باد سخریه بگیرد.

یَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ ﴿٣

خیال می­ کند که مالش او را جاودانه می­ کند (٣)

یعنی خیال می­ کند نه مرگ می ­تواند به سراغ او آید، نه بیماری ها وحوادث جهان مشکلی برای او ایجاد می­ کند، چرا که، مشکل گشا در نظرش تنها مال و ثروت است و این مشکل گشا را در دست دارد.

کَلَّا لَیُنبَذَنَّ فِی الْحُطَمَهِ ﴿۴

چنان نیست که او می­ پندارد، بلکه به زودی با کمال ذلّت و حقارت در آتشی خرد کننده پرتاب می­ شود (۴)

یعنی خداوند این مغروران خودخواه خودبرتر بین را در آن روز به صورت موجوداتی ذلیل و بی ارزش درآتش دوزخ پرتاب می­ کند، تا نتیجهی کبر و غرور خود را ببینند.

وَمَا أَدْرَاکَ مَا الْحُطَمَهُ ﴿۵ نَارُ اللَّـهِ الْمُوقَدَهُ ﴿۶ الَّتِی تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَهِ﴿٧

و تو چه می­ دانی حُطَمَه چیست؟ (۵) آتش برافروختهی الهى است (۶) آتشى که از دلها زبانه مى کشد (٧)

تعبیر به نار الله: دلیل بر عظمت آن است و تعبیر به موقده: دلیل بر فروزان بودن همیشگی آن است. عجیب این که این آتش بر خلاف آتش هاى دنیوى که اول پوست را می­ سوزاند و سپس به داخل نفوذ می ­کند، از دلها شراره می­ زند و سپس به خارج سرایت می­ کند و چرا چنین نباشد در حالی که قلب­های آنها کانون کفر و کبرو مرکز حبّ دنیا بود و به همین دلیل قلب مؤمنان را با مسخره کردن و عیب جویی می ­سوزاندند. پس عدالت خدا ایجاب می­ کند که کیفر آنها مانند اعمالشان باشد.

إِنَّهَا عَلَیْهِم مُّؤْصَدَهٌ ﴿٨ فِی عَمَدٍ مُّمَدَّدَهٍ ﴿٩

این آتش سوزان بر آنها به صورت در بسته است (٨) در ستون هاى کشیده (٩)

همان گونه که آنها اموال خود را در مخازن در بسته نگه می­ داشتند و همان طور که عشق به مال تمام وجودشان را در بر گرفته بود، خدا هم آنها را در آتش در بسته دوزخ که راه نجاتی از آن نیست، در ستون­های کشیده زندانی می­ کند. در واقع این آیه تأکیدى بر آیه قبل است که مى­گوید: درهای جهنم را بر آنها می­ بندند و از هر طرف محصورند.